GPT-6 Astra 217 yıllık Napolyon şifresini 6 saatte kırdı

Yapay zeka araştırmacısı Carter Church, OpenAI’ın derin muhakeme modeli GPT-6 Astra ile Napolyon Bonapart’ın generallerinden Auguste de Marmont’a gönderilen şifreli askeri brifingi çözdü. Belge 217 yıldır çözülemiyordu. Model, 1969’da bir Fransız askeri dergisinde yayımlanan tek sayfalık düşük çözünürlüklü taramadan yola çıkarak görüntü işleme, sembol haritalama, kriptografik çözücü kodlama ve tarihsel çapraz doğrulama adımlarını yaklaşık altı saatte otonom olarak tamamladı.

Mektubu iki asır boyunca çözülemez kılan neydi

Mektup, askeri tarihçi Yarbay J. Vilcoq’un 1969’da Revue historique des Armées dergisinde yayımladığı makalede yer alıyordu. 1.202 x 1.836 piksellik siyah-beyaz taramanın ilk satırı Fransızca açık metindi; ardından gelen 24 satırda sayılar, Yunan harfleri ve el çizimi sembollerden oluşan yaklaşık 1.300 şifre birimi bulunuyordu.

Şifreyi kırılmaz kılan iki etken vardı. Birincisi, Fransız karargah katibinin sık kullanılan harfler için birden fazla işaret tanımladığı eşsesli (homofonik) yerine koyma yöntemiydi; örneğin ‘E’ harfi için dokuz, ‘A’ harfi için on bir ayrı sembol kullanılmıştı. Bu yüzden klasik harf frekansı sayımı işe yaramıyordu. İkincisi, sözcük tablosunun kaybolmasıydı: araştırmacı Daniel Tant’ın hazırladığı kısmi tablo yalnızca 33 harfin karşılığını veriyor, metindeki tam sözcük sembollerinin tamamı boş kalıyordu. Kriptanalistlerin referans aldığı Cryptiana arşivinde mektup, çözülememiş şifreler kategorisinde listeleniyordu.

Altı saatlik otonom iş akışı

Astra, insan müdahalesi olmadan birkaç aşamayı sırayla yürüttü. Önce arşiv görüntüsünü satır satır dilimleyerek el yazısındaki mürekkep lekelerini ve benzer glifleri ayrıştırdı; 175 geçici etiketi eleyip belgede 155 benzersiz şifre sembolü olduğunu netleştirdi. Ardından bilinen 33 harfi ve 14. satırda açık bırakılmış ‘CONSEQUENT’ ibaresini çekirdek kabul ederek metnin yaklaşık üçte birine zemin hazırladı.

Kalan sembolleri tahmin etmek için Python ile benzetimli tavlama (simulated annealing) temelli özel bir kriptanaliz çözücüsü yazdı; aday harf kombinasyonlarını Alexandre Dumas, Victor Hugo ve Marmont’un anılarından derlenen Fransızca n-gram istatistikleriyle puanladı. Dilbilgisi kurallarını sürekli bozan bazı sembollerin tek harf değil, ‘de’, ‘que’, ‘les’, ‘vous’, ‘général’ gibi 29 bütün Fransızca kelimeyi temsil ettiği ortaya çıktı. Model son olarak Marmont’un anılarını ve Napolyon dönemi metinlerini veri tabanından çıkarıp aynı çözümü yeniden üretti; böylece sonucun ezberden değil kriptanalitik hesaplamayla çıktığını doğruladı.

Çözülen metin tarihe ne kattı

En büyük sürpriz tarihlendirmede çıktı. İki asırdır 1807’ye ait sanılan belgenin aslında 1809 yılının Mart ayı sonunda, Avusturya’nın Bavyera’yı işgal ederek Beşinci Koalisyon Savaşı’nı başlatmasından iki hafta önce yazıldığı anlaşıldı. Mektup, Napolyon’un üvey oğlu ve İtalya Genel Valisi Eugène de Beauharnais tarafından, Dalmaçya’da 13.000 askeriyle düşman hatlarının gerisinde yalıtılmış kalan Marmont’a gönderilmişti; metin diğer ordu birliklerinin mevzilerini tek tek sıralayarak generale moral vermeyi amaçlıyordu.

Çözüm ayrıca 160 yıllık bir tartışmayı kapattı. Napolyon’un 16 Mart 1809 tarihli emrinin 1865’te basılan resmi yazışma derlemesindeki bir cümlesi kesilmiş, yerine yan yana noktalar konmuştu. Astra’nın çözdüğü metinde o cümlenin aslı çıktı: Napolyon, Marmont’a birkaç askerin ya da ‘bir avuç ayaktakımının’ kendisini sindirmesine izin vermemesi gerektiğini söylüyordu. Cryptiana arşivini yöneten Satoshi Tomokiyo da belgenin durumunu ‘Çözüldü’ olarak güncelledi ve tarihini 1809 olarak düzeltti.

Carter Church’e göre işin asıl anlamı kriptografide değil, yapay zekanın araştırma metodolojisine etkisinde. Church, mektuptaki hiçbir malzemenin kayıp olmadığını; 1.300 sembolü tek tek incelemenin, 19. yüzyıl Fransızca istatistiklerini çıkarıp bir çözücü kurmanın bir uzmanın haftalarını alacağını söylüyor. GPT-6 Astra bu keşif maliyetini altı saate indirdi. Geçtiğimiz haftalarda 1941 tarihli çözümsüz bir Nazi Enigma mesajının da aynı modelle çözülmesi, arşiv biliminde benzer çalışmaların hızlanacağını gösteriyor.

Kaynak: WebTuring